Тамхины хор хөнөөл нь түүний шаталтаас үүсдэг утаанд байдаг

ДЭМБ-ын мэдээлснээр уушгины хорт хавдар нь дэлхийн хамгийн түгээмэл хорт хавдрын хоёрдугаарт ордог бөгөөд энэ өвчлөгсдийн 85 хувийг тамхи татдаг хүмүүс эзэлдэг. Гэсэн хэдий ч хавдрын процессыг яг юу өдөөж байгааг мэдэх нь маш чухал юм. Тамхи татдаг хүмүүсийг энэ аймшигт өвчин юунд хүргэдэг вэ?

1970-аад оны эхээр тамхичдын хорт хавдрын шалтгаан нь никотин биш гэдгийг шинжлэх ухаанаар нотолсон. Никотин бол хүмүүсийн тамхи татдаг хүслийг төрүүлдэг хүчтэй донтуулагч хүчин зүйл юм. Гэхдээ хорт хавдар ч, өөр ямар ч өвчин никотиноос үүсдэггүй. Тамхичдын өвчний шалтгаан нь тамхины утаагаар амьсгалах үед никотины хамт бие махбодод ордог бусад бодисууд юм. Энэ нь тамхины хольц, тамхины цаасны шаталтын дүнд бий болох олон мянган химийн болон органик бүрэлдэхүүн хэсгүүдийн тухай юм. Английн Нийгмийн эрүүл мэндийн тоймд дурдсанчлан эдгээр бүрэлдэхүүн нь бие махбодод хорт хавдрын эсүүд үүсэх шалтгаан болдог.

Хорт хавдар үүсгэгч нь шаталтын үр дүнд үүссэн тамхины утаа юм. Английн Нийгмийн эрүүл мэндийн байгууллагын тоймд өгөгдсөн мэдээллээс үзэхэд тамхины утаа нь никотиноос гадна 6400 гаруй химийн нэгдлүүдийг агуулж байгаагийн 69 нь аюултай хорт хавдар үүсгэгч бодис юм. Чухамдаа эдгээр бодисууд хавдрын эсийн өсөлтийг өдөөдөг. Тэдгээрийн дотор ялангуяа бензопирен, нүүрстөрөгчийн дутуу исэл, аммиак юм.

Тамхичин хүн нь хавханд баригдаж, донтолтоос ангижрах нь туйлын хэцүү бөгөөд тэрээр олон жилийн турш тамхины утаагаар өөрийгөө хордуулдаг.

Тамхи татдаг хүмүүсийн бие махбодийг никотины утаагүй хэрэглээнд үзүүлэх хариу үйлдлийг орчин үед хэд хэдэн шинжилгээгээр судалж байна. Никотин нь шаталт, утаагүйгээр ялгардаг орчин үеийн утаагүй төхөөрөмжүүдийн биед үзүүлэх нөлөөг судалж үзэхэд эрдэмтдийн таамаглал зөв болохыг олж мэдсэн нь биед үзүүлэх гол хор хөнөөл нь тамхины утааны бүрэлдэхүүн хэсгүүдээс үүдэлтэй.

Их Британийн судлаачдын баг тамхинаас утаагүй халаалтын системд шилжих үед тамхи татдаг хүмүүсийн эрүүл мэндэд учирч болох эрсдэлийг бууруулах боломжтой эсэхийг судалсан урт хугацааны судалгааны урьдчилсан үр дүнг The Journal of Internal and Emergency Medicine сэтгүүлд нийтэлжээ. Шинжилгээнд 13 биомаркерыг сонгон авсан бөгөөд NNAL /4-(метилнитрозамин)-1-(3-пиридил)-1-бутанол/ (хорт хавдар үүсгэдэг хүчтэй хорт хавдар үүсгэгч) нь гол үзүүлэлтүүдийн нэг юм. Боломжит хор хөнөөлийн найман биомаркер буюу зүрх судас, амьсгалын замын болон бусад өвчинтэй холбоотой эрсдэлийн үзүүлэлтүүдийг мөн үнэлэв. Тамхины халаалтын системийг ашиглах нь тамхи татахтай харьцуулахад хорт бодисын хордлогыг хэд дахин бууруулсан нь тогтоогджээ. Мөн 2-3 сарын дараа тамхины халаалтын системд бүрэн шилжсэн хүмүүсийн ихэнх биомаркерын түвшин нь тамхинаас бүрэн татгалзсан хүмүүсийнхтэй ижил байв. Энэ нь халаасан тамхи руу шилжих нь тамхинаас бүр мөсөн гарахтай адил болохыг нотолсон бөгөөд тамхины хор хөнөөлийн гол хүчин зүйл бол утаа гэдгийг нотолж байна.

Тамхичдын ам, мөгөөрсөн хоолой, хүзүү, уушгинд ихэвчлэн үүсдэг хамгийн аюултай бөгөөд хорт хавдрыг үүсгэх гол хүчин зүйл нь утаа гэж Оросын хавдар судлаачид санал нэг байна. "Тиймээс тамхинаас гарах чадваргүй хүмүүс, түүнчлэн хорт хавдартай тамхичдын хувьд тамхины халаалтын систем нь өвчний даамжрах эрсдэлийг бууруулж, бусад газруудад хавдар үүсэхээс урьдчилан сэргийлэх бодит боломж юм. Бид үүнийг эмнэлзүйн практикаараа баталж байна" гэж ОХУ-ын Хорт хавдрын мэргэжилтнүүдийн нийгэмлэгийн ерөнхийлөгч, анагаах ухааны доктор, Али Мудунов хэлэв.

Өөр нэг урт хугацааны судалгаанд хэдэн зуун тамхичин хамрагдсанаас: Тэдний биомаркерын шинжилгээ нь тамхигүй никотины хэрэглээнд бүрэн шилжсэнээр хорт хавдрын боломжит маркеруудын түвшинг хэд дахин бууруулсан болохыг харуулсан. "The Journal of Internal and Emergency Medicine" сэтгүүлд нийтлэгдсэн мэдээлэлд эмнэлэгийн багийн ажлын үр дүнд тамхинаас бүрэн халаах системд шилжсэн хүмүүсийн эрүүл мэндэд үзүүлэх хор хөнөөл мэдэгдэхүйц буурсан гэж дүгнэжээ. Жишээлбэл, уушгины хорт хавдрын эрсдэлийн биомаркер, түүнчлэн зүрх судасны өвчний эрсдэлийг илтгэдэг үрэвслийн маркер болох цагаан эсийн тоо буурсан байна.

Эрдэмтэд тодорхой дүгнэлт хийж байна: никотиныг утаагүйгээр хүний биед оруулах нь үнэндээ "тамхичин"-ны биологийн статусыг тамхи татдаггүй хүний статустай тэнцүү болгодог. Эндээс гол асуултын хариулт бол тамхины хор хөнөөл нь түүний шаталтаас үүсдэг УТААНД байдаг.