​ Цагаан ордон Османы эзэнт гүрэн армян үндэстнийг хоморголон устгах бодлого явуулсныг хүлээн зөвшөөрчээ

Цагаан ордон ийнхүү туркууд нь армян үндэстнийг хоморголон устгах бодлого явуулсан гэдгийг хүлээн зөвшөөрснөөр Турк улс тун эвгүй байдалд ороод байгааг шинжээчид онцолсон байна. Эрдоганы удирдсан Турк улс нь хэт бие даасан бодлого явуулж, НАТО болон АНУ-ын “жанжин шугам”-д үл нийцэх бодлого явуулж, АНУ тэргүүтэй Өрнөдийн их гүрнүүдийн анхааруулгыг үл тоосны хариуд АНУ-ын шинэ Ерөнхийлөгч ийнхүү армяны эсрэг геноцидыг зөвшөөрсөн гэж шинжээчид тайлбарлаж байна. Үүнтэй зэрэгцээд Уулын Карабахадболсон түр зуурын дайнд Азербайжанаар бамбай хийсэн Туркт бут ниргүүлсэн Армен улс нь Байдены энэхүү мэдэгдлийн дараагаар олон улсын тавцанд Туркийг олны өмнө “няслан” ялалт байгуулж өвөрмөц байдлаар хариугаа авсан хэрэг болсон аж. Одоо Туркт АНУ тэргүүтэй өрнөдийн улсуудын зүгээс мөнгө санхүүгийн болон цэрэг улс төрийн ямар нэг дэмжлэг шаардагдах болгонд армян үндэстний эсрэг геноцид хийсэн гэдгээ хүлээн зөвшөөрөх, Карабахад бут ниргэсэн армянуудаасуучлал гуйх, Турк улсын үндсийн тавилцсан “үндэстний эцэг” болсон хүмүүсийн эсрэг шүүмжилсэн мэдэгдэл хийхийг ил далд байдлаар шаардаж эвгүй байдалд оруулах болно гэдгийг шинжээчид онцолж байна. 

 Цагаан ордноос хийсэн мэдэгдэл:

 Жил бүрийн энэ өдөр бид Османы эзэнт гүрний үеэр армян үндэстнийг хоморголон устгах үеэр амиа алдсан хүмүүсийн амь, амьдралыг дурсдаг бөгөөд ийм аймшигт харгислалыг ахин гаргуулахгүйн төлөөх хариуцлагыг хүлээх болно.

Османы эрх баригчид 1915 оны дөрөвдүгээр сарын 24-нд Констанинополь дах армян үндэстэн сэхээтнүүд ба армян овгуудын тэргүүнүүдийг баривчилж эхэлснээр  тэднийгустгах кампанит ажлын хүрээнд сая таван зуун мянган хүнийг нутаг орноос нь хөөж эсвэл үхэл рүү нь туусан байдаг. Тэр үед тохиолдсон аймшигт үйл явдлыг түүхэнд хэзээ ч мартагдуулахгүйн тулд бид “Meds Yeghern” /армянаар “их харгислал”/-ийн золиос болсон хүмүүсийн дурсгалыг хүндэтгэж байна. 

Энэ бүхнээс амьд үлдсэн ихэнх хүмүүс амьдралаа шинээр эхэлж, дэлхий даяар, түүний дотор АНУ-д шинэ орон гэр хайхаас өөр аргагүй болсон юм. Эрч хүчтэй, тэсвэр тэвчээртэй армян үндэстэн энэ бүхний ард гарч, овог отгоо сэргээж чадсан билээ. Эдгээр жилүүдэд Армен нутгаас ирсэн цагаачид АНУ-ын амьдралд ихээхэн хувь нэмэр оруулсан ч өвөг дээдсийг нь манай эрэгт авчирсан эмгэнэлт түүхээ марталгүй явсаар ирсэн. Бид тэдний түүхийг хүндэлж байна. Бид тэр өвдөлтийг харж байна. Бид түүхийг хүлээн зөвшөөрөхдөө бусдыг буруутгах гэсэндээ бус харин болж өнгөрсөн зүйлс ахин бүү давтагдаасай гэж энэ бүхнийг хийж байгаа юм.

Алдсан бүхний араас харуусаж байгаа өнөөдөр бид үр хүүхдүүдийнхээ төлөө байгуулахыг хүсэж байгаа ертөнц рүү, ирээдүй рүү хараагаа шилжүүлцгээе. Тэр бол хоёр нүүр гаргах, үл хүлцэх гэх мэт зүйлс байх ёсгүй дэлхий, тэнд хүний эрхийг хүндэлж, хүмүүс тайван, ёс төртэй амьдардаг байх ёстой. Дэлхийн ямар ч цэгт ирээдүйд харгислал гарахаас сэргийлэх бүх нийтийн шийдэмгий байдлыг хамтдаа бататгая. Мөн бүх дэлхийн хүмүүсийг эвлэрүүлэх, илааршуулахын төлөө чармайцгаая. 

Америкийн ард түмэн 106 жилийн тэртээ энэ өдөр эхэлсэн геноцидын үеэр амь үрэгдсэн бүх армян хүний дурсгалыг хүндэтгэж байна.