АНУ НЬ ИРАНТАЙ ХҮМҮҮНЛЭГИЙН ХУДАЛДАА ХИЙХ ШИНЭ, ИЛҮҮ ХАТУУ ДҮРЭМ НЭВТРҮҮЛЭВ

АНУ нь эрх баригчид Ирантай хүмүүнлэгийн бараа бүтээгдэхүүний худалдаа явуулахдаа мөрдөх шинэ журам баталж байгаа тухайгаа албан ёсоор мэдэгджээ. Шинэ журам ба өмнөх нь АНУ-аас авсан бүх хориг арга хэмжээг Иранытай худалдаа хийж байгаа дэлхийн бүс улс дагаж мөрдөх ёстой гэсэн нөхцөлтэй болгосон байна.

АНУ-ын Сангийн яамнаас гаргасан мэдэгдэлд "Өнөөдөр АНУ-ын Сангийн яам болон Төрийн департамент нь Ирантай хүмүүнлэгийн худалдаа хийх явцыг урд үзэгдээгүй тунгалаг болгох зорилго бүхий хүмүүнлэгийн шинэ механизмын бий болгож байгаагаа мэдэгдлээ. Энэ механизм нь Ираны ард түмнийг дэмжих зөвшөөрөгдсөн худалдаатай холбоотой хөрөнгө мөнгийг Ираны дэглэм баллистик пуужин боловсруулах, алан хядлагыг дэмжих болон бусад хорт нөлөө бүхий үйл ажиллагаа санхүүжүүлэхэд зарцуулахаас сэргийлэх үүднээс олон улсын хамтын нийгэмлэгт шаардлагатай анхаарал болгоомжлол гаргахад нь тус болох юм" гэжээ.

Шинэ журам ёсоор Ирантай хүмүүнлэгийн бараа, бүтэгдэхүүний худалдаа хийдэг АНУ-д бүртгэлгүй бүх санхүүгийн байгууллагууд мөнгөн гүйлгээ хийхэд нь оролцож байгаа худалдааны суваг нь Америкийн хориг арга хэмжээнд өртөхгүй гэсэн баталгааг бичгэн хэлбэрээр сар бүр АНУ-ын сангийн яамнаас авч байх ёстой болсон байна. Ийм баталгаа авсны хариуд сар болгон худалдааны сувгийг ямар байдлаар яаж ашигласан талаар дэлгэрэнгүй тайланг АНУ-ын Сангийн яаманд гаргаж өгч байх ёстой болсон байна. Үүнийг дагаагүй гадаадын компаниуд, санхүүгийн байгууллагуудын хориг арга хэмжээ авах юм байна.

Сүүлийн үед АНУ-д батлагдаж байгаа холбооны хууль дүрмүүд бараг бүгд шахуу экстерриториал нөхцөлтэй буюу АНУ-ын хил хязгаараас давж гарч, өөр улсын хууль зүйн харьяаллыг үл хамааран үйлчилдэг нөхцөлтэй болоод байгаагийн нэг жишээ гэж экспертүүд үзсэн байна.

Ийм хууль журам АНУ-д олон бий аж. Жишээлбэл, "Foreign Corrupt Practices Act", /FCPA/ буюу хилийн чанад дахь авлигатай тэмцэх хууль гэж байна. АНУ ба Америкийн бизнестэй өчүүхэн төдий холбоотой бүх л үйлдэл энэ хуулийг үйлчлэх хүрээнд багтдаг. Тухайлбал, Дэлхийн хөлбөмбөгийн холбоог донсолгосон авлигын хэрэг нь энэ хуулийг зөрчсөнтэй холбоотой. Авлигын хэрэгт холбогдсон хүмүүс хахууль өгөхдөө америк долларыг ашигласан тул энэ хуулийн үйлчлэх хүрээнд багтсан гэж мэдэгдэж байсан. Америкийн дайснуудыг хориг арга хэмжээгээр эсэргүүцэх тухай хууль буюу "Countering America's Adversaries Through Sanctions Act" /CAATSA/ гэж байна. ОХУ, Иран, Хойд Солонгосын эсрэг чиглэсэн энэ хуулийг зөрчсөн ямар ч улсын эсрэг хориг арга хэмжээ авах эрхтэй. Жишээлэхэд, БНХАУ-ыг ОХУ-аас С-400 агаарын довтолгооноос хамгаалах систем худалдан авлаа гэж Хятадын зэвсэгт хүчний жанжин штабын удирдан албан тушаалтнуудын эсрэг хориг арга хэмжээ авсан. Туркийг мөн л С-400 авлаа гэж энэ хуулийн дагуу хориг арга хэмжээ авч магадгүй. Энэтхэгийг ч энэ хуулиар дарамтлан Оросоос С-400 авахыг нь болиулах оролдлого одоо ч хийгдэж байгаа аж. Мөн хэдхэн өдрийн өмнө АНУ-ын Конгресс "Родченковын хууль" нэртэй допингийн эсрэг хууль баталсан. Энэ хуулийн дагуу америк тамирчин оролцсон, АНУ-д үйл ажиллагаа явуулдаг компаниуд ивээн тэтгэгчээр оролцсон бүх тэмцээн уралдаанд давуу байдал олж авахын тулд сэргээш хэрэглэсэн ямар ч тамирчинд, улсын харьяалал үл харгалзан 10 жил хүртэл хорих ял оноож, хувь хүнийг 250 мянга, хуулийн этгээдийг 1 сая доллароор торгож байх аж.