УС ЦАГ УУР, ОРЧНЫ ШИНЖИЛГЭЭНИЙ САЛБАРТ ШИНЭ ҮЕИЙН СУПЕР КОМПЬЮТЕРЫН ТЕХНОЛОГИ НЭВТЭРЛЭЭ

Монгол Улсын цаг уурын салбарт супер компьютерийн дараагийн үеийн технологийг нэвтрүүлэх үйл ажиллагааны нээлт өнөөдөр /2025.09.05/ боллоо. Нээлтийн үйл ажиллагаанд Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн сайд Б.Батбаатар, Монгол дахь НҮБ-ын Хөгжлийн хөтөлбөрийн Суурин төлөөлөгч Матилда Димовска, ЦУОШГ-ын дарга Э.Баттулга нарын албаны хүмүүс оролцов.

Уур амьсгалын Ногоон сангийн санхүүжилтээр Монгол Улсын Засгийн газар болон НҮБ-ын Хөгжлийн хөтөлбөр хамтран хэрэгжүүлж буй "Монгол орны хөдөөгийн иргэдийн уур амьсгалын өөрчлөлтөд дасан зохицох чадавх болон эрсдэлийн менежментийг боловсронгуй болгох нь" (#АДАПТ) төслийн хүрээнд шинэ үеийн супер компьютерын технолгийг нэвтрүүлж байгаа юм.

Супер компьютерын технолгийг нэвтрүүлснээр:

ЦАГ АГААРЫН УРЬДЧИЛСАН МЭДЭЭ

Цаг агаарын урьдчилсан мэдээг 10 хоногийн өмнөөс гаргах

Монгол орноор орон зайн нарийвчлал 2.5 км, хот сууринаар 30-100 м болж сайжрах

Олон гишүүнтэй ансамбль систем бий болж, магадлалын прогнозыг гаргах

Бэсрэг болон бичил хэмжээст гамшигт үзэгдлийг тооцоолох (хуй салхи, нөөлөг салхи, борооны бөөн үүл, аадар тунадас гэх мэт)

УУР АМЬСГАЛЫН ӨӨРЧЛӨЛТ

 Ирээдүйн уур амьсгалын өөрчлөлт, гамшигт үзэгдлийг 5-10 км нарийвчлалтай 30, 50, 100 жилээр тооцоолох

Нийгэм, эдийн засгийн салбарын нөлөөлөл, эрсдэлийн нарийвчилсан үнэлгээ хийх

ЭРҮҮЛ МЭНД

Агаарын бохирдлын 144 цагийн прогноз мэдээг (PM10, SO2, NO2, PM2) 30-500 м нарийвчлалтай гаргаж, чанарын индексийг тооцоолох

Хотын дулааны арал-хэт халалтын прогноз гарах

Сэргээгдэх эрчим хүч

 Салхины хурдын 144-240 цагийн прогноз мэдээг 100-500 м нарийвчлалтай гаргах

 Өндөр 0.5-1 км орон зайн нарийвчлалтай салхины атлас, зураглал хийх

УСНЫ НӨӨЦ

 Гол мөрний урсцын 5-10 хоногийн прогноз

Үерийн прогноз, халилт, аюулын зураглал 10м

Хөдөө аж ахуй

Бэлчээрийн ургамлын ургацын прогнозыг 10 хоногоор гаргах

 Таримал ургамлын ургацын прогнозыг 10 хоногоор гаргах

Гамшгийн менежмент

 Гамшигт үзэгдлийн (хүчтэй салхи, цасан болон шороон шуурга, ган, зуд) нөлөөллийн прогнозыг гаргах

Дээрх бүтээгдэхүүнээр Монгол орны нийгэм, эдийн засгийн салбарт үйлчилж, эрт сэрэмжлүүлж, учрах эрсдэл, хохирлыг бууруулахад онцгой хувь нэмэр оруулна.

Уур амьсгалын өөрчлөлтийн улмаас гамшигт үзэгдлийн давтамж нэмэгдэж, цаг агаарын гэнэтийн эрс тэс үзэгдлүүд ажиглагдах болж байгаа энэ цаг үед уур амьсгал, цаг агаарын урьдчилан мэдээний таарцыг сайжруулж, гамшигт үзэгдлийг эрт зарлан мэдээлэх нь бэлэн байдлыг хангах, цаг алдалгүй хариу арга хэмжээг авах боломжийг олгоно.