Н.Энхбаяр: Хууль бус нүүрсний гэрээ хийсэн Б.Дэлгэрсайхан огцрох ёстой

Монгол Улсын Ерөнхийлөгч асан Н.Энхбаяр "Өчигдөр Б.Дэлгэрсайхан сайдын ярьж байгаа үг, хандлага нь тодорхой илтгэж байна. Би саяхан энэ асуудлыг яриагүй, Засгийн газар огцрохоос өмнө ярьсан юм. Өөртэй нь уулзаж энэ талаар зөвлөе гэж бодсон ч зугтаад уулзаагүй. Тиймээс энэ асуудал хэвээр үлдэж Ерөнхий сайд огцорсон. Зургаадугаар сарын 5-нд луйвар булхайг илчилсэн. Тэр үед Ерөнхий сайд огцроод шинэ Засгийн газар байгуулах асуудал яригдаж байсан учраас хүмүүс үүнд илүү анхаарал хандуулсан. Том луйвар булхайн талаар  цөөн хүмүүс анхаарсан. Цаг хугацаа өнгөрч өмнөх Ерөнхий сайдын огцрох асуудал шийдэгдсэн. Засгийн газар эмхлэн байгуулагдлаа. Бодитой мэдээлэл хүлээж байгаа энэ цагт миний зургаан сард өгсөн мэдээлэл одоо л  хүмүүсийн сонирхлыг татаж байгаа. Энэ нь үнэхээр ноцтой гэрээ. УИХ-д Засгийн газар ийм гэрээ байгуулахаар өргөн барьсан. УИХ Засгийн газрын өргөн барьсан асуудлыг хэлэлцдэг. Их хурлын дарга өөрийн дэргэдэх зөвлөлтэй хамтарч УИХ-аар хэлэлцүүлэх асуудлыг баталж, Их хурлаар оруулж хэлэлцүүлдэг. Зарим асуудал ордоггүй. Их хурлын даргын үзэмж их байдаг. Зарим асуудал гэрлийн хурдаар орон нь бий. Энэ гэрлийн хурдаар орсон асуудлын нэг. Хүмүүсийн анхаарлыг энэ асуудалд хандуулахгүйн тулд найр, наадам, шинэ жилийн цэнгүүн болох үед давхцуулсан. Монгол Улсын Засгийн газрын 2024–2028 оны үйл ажиллагааны хөтөлбөр, туссан 14 мега төслийн нэгдүгээрт эрэмбэлэгдсэн Гашуунсухайт–Ганцмод боомтын хил дамнасан төмөр замын төслийг хэрэгжүүлэх хүрээнд Монгол Улс болон БНХАУ-ын Засгийн газар хоорондын хамтын ажиллагааны хэлэлцээрийг 2025 оны хоёрдугаар сарын 14-ний өдөр БНХАУ-ын Харбин хотноо байгуулж, улмаар УИХ-ын 2025 оны гуравдугаар сарын 27-ны өдрийн нэгдсэн чуулганаар хэлэлцэж, соёрхон баталсан. Тус хэлэлцээрийн дагуу “гурвыг цогцоор” хамтын ажиллагааны зарчмын хүрээнд “Хил дамнасан төмөр зам хамтран барих”, “Нүүрс худалдах, худалдан авах урт хугацааны гэрээ”, “Нүүрсний уурхайн хүчин чадлыг нэмэгдүүлэх” гэсэн гурван гол үйл ажиллагааг хэрэгжүүлэхээр тохирсон. Өөрөөр хэлбэл “Гурвыг цогцоор” гэх худлаа нэр өгч, УИХ-д өргөн барьсан. УИХ үүнийг хэлэлцэж баталсан. Санаатайгаар муу гэрээ байгуулах бололцоо олгосон. Хоёрдугаарт сорчилсон буюу хамгийн сайн нүүрсээ 55 хувь байхаар заалт оруулсан, харин хамгийн хямд нүүрсээ 10 хувьд тооцсон байна. Бид ганц гэрээгээр нийт коксжсон нүүрснийхээ 40 хувийг зарж, 10 тэрбум ам.долларын алдагдалтай гэрээ байгуулсан гэсэн үг. Энэ мөнгөөр Монгол Улсын эдийн засагт ашигтай төсөл хэрэгжүүлж болох байсан. Бид аль хэдийн дэлхийн хөгжлөөс хоцорсон байж ийм алдагдалтай гэрээ байгуулсан нь цэвэр луйвар юм гэдгийг ард түмэндээ хэлмээр байна. Хоёрдугаарт энэ гэрээг Харбинд байгуулсан нь учиртай. Монголын бүх муу гэрээ гадаадад байгуулагддаг. Гуравдугаарт энэ гэрээг нууцалж байгаа шалтгаан юу вэ.  Нүүрс худалдана гэдэг нууцлах зүйл биш шүү дээ. Үүнийг нууцалж байна гэдэг үүний цаана луйвар байна гэсэн үг. Гэрээг байгуулсан хүмүүс Хятадууд биднийг шахсан мэт зүйл ярьж байна. Гэтэл Хятадууд биднийг шахаагүй нь ойлгомжтой. Хэрэв эрх ашгаа бодоод чамбай гэрээ хийхийг зорьсон бол аргагүй үнэнд гүйцэгдээд Хятад улс бидэнтэй гэрээ байгуулах л байсан. Энэ гэрээг гүйцэтгэсэн буюу цаана нь байгаа хүн ил гарах ёстой. Тэр хүнд хариуцлага тооцох хэрэгтэй. Б.Дэлгэрсайхан сайд өөрөө би зөвхөн төмөр замтай холбоотой асуудлыг хариуцсан гэж ярьж байна лээ. Тэгэхээр үүний цаана байгаа хүн бол Ц.Туваан. Мөн энэ асар алдагдалтай гэрээг УИХ-д оруулж, баталсан УИХ-ын дарга Д.Амарбаясгалан, Ерөнхий сайд асан Л.Оюун-Эрдэнэ нар хуйвалдааны нэг хэсэг. Үүнийг үнэхээр мэдэхгүй, тодруулахгүйгээр УИХ-аар ногоон гэрлээр баталсан нь үүний нотолгоо юм. Ерөнхий сайд Г.Занданшатар, УИХ, Засгийн газрын гишүүд, ард түмнийг энэ асуудалд анхааран яаралтай засч, залруулахыг хүсч байна" гэлээ.