“Пандорын хавтаст хэрэг” Ерөнхийлөгч, Ерөнхий сайд нар, тэрбумтнуудын нууц хөрөнгийг ил болголоо

Шатдаг хий, цахилгаан, бензиний үнэ дэлхий даяар огцом өсөж, олон сая эгэл иргэдийг багагүй бухимдуулж, сайд дарга нар, улстөрчдийн элдэв амлалтад маш ихээр эргэлзэхэд хүргэж байна. Гэтэл олон улсын эрэн сурвалжлах сэтгүүлчдийн концсорциум “ICIJ”-аас Вашингтон хотноо ил болгосон оффшор бүсүүд дэх нуугдмал хөрөнгийн тухай шинэ хавтаст хэрэг энэ эргэлзээ, уур бухимдлыг улам ч нэмэгдүүлэх нь гарцаагүй боллоо. “Guardian”, “BBC Panorama”, “Le Monde”, “Washington Post” зэрэг сонин хэвлэлд ажилладаг 600 гаруй сэтгүүлчид дэлхийг хамарсан оффшор мэхлэлтийн талаарх 2,94 терабайт баримт бичигтэй танилцаж, дүн шинжилгээ хийсэн байна.

Уншигч санаж байгаа бол 2016 онд “Панамын хавтаст хэрэг” нэртэй үүнтэй төстэй баримтууд ил болоход бас олон арван нөлөө бүхий улс төрчид, олны танил хүмүүсийн нэр гарч, хоёр нүүртэй олон ч хүн албан тушаалаасаа халагдаж байсан. Тэр үед дэлгэгдсэн баримтуудын хэмжээ 2,6 терабайт байсан гэхээр энэ удаад бодит төрх нь ил болох хүний тоо бүр ч олон байсанд гайхах зүйлгүй.

“Guardian” сонины мэдээлж байгаагаар Пандорын хавтаст хэрэгт Панам, Дубай, Монако, Швейцараас эхлээд Вьетнам, АНУ-ын Өмнөд Дакота хүртэл оффшор бүсүүдэд хөрөнгө мөнгөө нуусан дэлхийн 35 улс орны Ерөнхийлөгч, Ерөнхий сайдуудын нэр ил болсон. Цаашлаад 90 улс орны 300 гаруй сайд, шүүгч, хотын дарга, армийн генералуудын нууц хөрөнгийг ил болгосон байна. Цаашлаад 100 гаруй тэрбумтнууд, олны танил хүмүүс, рок одууд, бизнес удирдагч нарын нуусан хөрөнгийг ил болгожээ.

Нэр гарсан эрхэм дээдсийн заримыг сонирхуулъя. Азербайжаны Ерөнхийлөгч Алиевийн гэр бүл сүүлийн жилүүдэд Их Британид 400 сая фунтын үл хөдлөх хөрөнгө зарсан байна. Энэ долоо хоногт сонгуульд нэр дэвшиж байгаа Чех улсын Ерөнхий сайд Андрей Бабиш нь Францын өмнөд нутагт 22 сая доллароор харш худалдаж авахдаа оффшор бүст нуугдан үйл ажиллагаа явуулдаг компанийг халхавч болгон ашигласан. Кипр улсын Ерөнхийлөгч Никос Анастасиадис нь Оросын зартай тэрбумтны хөрөнгийг хуурамч компаниудаар халхавч хийхэд оролцсон.

Ерөнхийлөгч Жо Байден дэлхий даяар оффшор бүсүүдийг үгүй болгоход чиглэсэн арга хэмжээ авах тухай ярьдаг, энэ чиглэлийг хөдөлгөөнийг АНУ манлайлна гэсэн утгатай мэдэгдэл хийдэг атал Өмнөд Дакота муж дах оффшор бүсд санхүүгийн хүнд гэмт хэрэгт холбогдож байсан олон хүний хэдэн тэрбумаар тоологдох хөрөнгө нуугдаж байгааг илчилсэн.

Кени улсын Ерөнхийлөгч Ухуру Кеньятта өөрийгөө авлигын эсрэг, оффшорын эсрэг цогтой тэмцэгч гэж сурталчилдаг атлаа гэр бүл нь оффшорт 30 сая доллар нууж байсан нь илчлэгдсэн.

Дахин сануулахад татвараас нуугдаж оффшорт мөнгөө хадгалах нь дэлхийн бүх л улс орны хувьд хууль бус үйлдэл. Улстөрчид, сайд дарга нар, тэрбумтнуудын ингэж нуусан хөрөнгөөр цар тахлын үр дагаврыг арилгах, эгэл хүмүүсийн амьдралыг ихээхэн хөнгөвчлөх боломжтойг судлаачид онцолдог. Парисын эдийн засгийн хамтын ажиллагаа ба хөгжлийн байгууллагаас 2020 онд явуулсан судалгаагаар оффшорт 11,3 их наяд доллароос багагүй хөрөнгө нуугдаж байгаа. Энэ их хөрөнгө жирийн хүмүүсийн амьдралд ямаршуу нааштай өөрчлөлт авчрах боломжтойг тоочих нь илүүц байх. Иймд сэтгүүлчид цаашдаа ч энэ талаар олон нуугдмал хэргийг ил болгох нь гарцаагүй.