”ДОРИАН” ХАР САЛХИНЫ УЛМААС АМЕРИКИЙН ХОЁР МУЖИД АВРАХ АЖИЛЛАГАА ЭХЛҮҮЛЖЭЭ

Америкийн түүхэнд гарч байсан хамгийн хамгийн хүчтэйн нэг гэгдээд байгаа "Дориан" хар салхи ойртож байгаатай холбоотойгоор Өмнөд Каролина мужид онц байдал зарлахыг Ерөнхийлөгч Трамп дэмжсэн байна. Онц байдлын хэрэгжүүлж, хар салхинаас хамгаалахад шаардлагатай бүх тусламжийг холбооны Засгийн газраас мужид давхар үзүүлэх үүрэг өгөөд байгаа аж. Мөн адил арга хэмжээг Жоржи мужид авч эхлээд байна.

АНУ-ын хар салхины ажиглалтын үндэсний төвөөс гаргасан хамгийн сүүлийн мэдээгээр "Дориан" нь Саффри-Симпсоны шатлалаар хамгийн өндөр тавдугаар зэргийг хүчтэй болсон. Хар салхи Их Багам арлаас зүүн зүгт 65 км ойртоод баруун зүгт секундэд 2,2 метрийн хурдтайгаар явж байгаа аж. Хар салхины хүрээн дотор салхины хурд секундэд 84 метр хүрээд байгаа.

Хар салхинаас учирж болзошгүй хохирлыг 1973 оноос Саффри-Симпсоны шатлалаар хэмждэг. Болзошгүй хохирлыг дараах байдлаар ялгасан. Үүнд:

1.Хамгийн бага. Мод бут гэмтэнэ. Усан зогсоол бага зэргийг гэмтэл авч, зогсоол дээрх зарим жижиг усан онгоцыг зангуунаас нь мултална. Ийм үед салхины хурд секундэд 33-44 метр буюу цагт 150-150 км, салхинд хөөгдсөн давлагааны өндөр 1-2 метр байна.

2.Дунд зэргийн. Мод, бут нэлээд гэмтэнэ. Зарим мод булгарч унаж, ердийн байшингууд нэлээд хүчтэй гэмтэнэ. Усан зогсоол ихээхэн эвдэрч, зогсоол дээрх жижиг завинуудыг зангуунаас нь мултална. Энэ үед салхины хурд секундэд 42-50 метр буюу цагт 150-180 км, салхинд хөөгдсөн давлагааны өндөр 2-2,5 метр байна.

3.Мэдэгдэхүйц. Том модыг булга татна, ердийн байшингуудыг нурна. Зарим том барилгын цонх, хаалга, дээвэр эвдэрнэ. Эргийн шугамын дагуу хүчтэй үер бууна, эрэг орчмын жижиг байшингууд нурна. Энэ үед салхины хурд секундэд 50-58 метр буюу цагт 180-210 км, салхинд хөөгдсөн давлагааны өндөр 2,5-4 метрийн өндөр байна.

4.Их. Мод, бутнууд, сурталчилгааны самбарууд нурна.Ердийн байшин суурь хүртэл нурж, цонх, хаалга, дээвэр ихээхэн эвдэрнэ. Далайн түвшнээс 3 метр хүртэл өндөрт байгаа газар усанд автана. Үер эргийн гүн рүү 10 км газар түрж орно. Давлагаа ба түүнд туугдсан хэлтэрхийнүүд орчин тойрондоо хохирол учруулна. Энэ үед салхины хурд 58-70 метр буюу цагт 210-250 км, салхинд хөөгдсөн давлагааны өндөр 4-5,5 метр байна.

5.Сүйрэл. Бүх мод, бут сурталчилгааны самбарууд нурна. Олон барилга байгууламж ноцтой гэмтэн, зарим барилга бүрэн нурна. Ердийн байшингууд хийснэ. Далайн эргээс газрын гүн рүү 45,7 км-ийн хүртэл газарт далайн түвшнээс 4,6 метрийн өндөрт байрлах байшин, барилгуудад хүчтэй эвдрэл учирна. Эрэг орчмын газар нутгаас хүн амыг олноор нүүлгэн шилжүүлэх шаардлагатай. Энэ үед салхины хурд секундэд 70 метрээс илүү буюу цагт 250 км-ээс дээш. Салхинд туугдсан давлагааны өндөр 5,5 метрээс дээш байна.