УЛСЫН НАЧИН БОЛОХЫН ТУЛД ХЭДЭН ЗУУН САЯААР НЬ ТӨЛДӨГ ЖИШИГ ТОГТЛОО

Монгол түмний их баяр цэнгэл эрийн гурван наадмаар бидний нүдэнд харагддаг ч бариад авч чаддаггүй нэг зүйл нь цолны найрааны асуудал өнөөдрийг хүртэл явж ирлээ. Хэн ч арга хэмжээ авахгүй байгаа энэ асуудал жил ирэх бүр үнэ өртөг нь нэмэгдэж, монгол бөхийн дэвжээнд байсаар байна.

Хэдийгээр бөхчүүд мэргэжлийн болж, зөвхөн барилдахдаа л бүх зүйлээ зориулж, наадмын бөхийн барилдаан сонирхолтой болж байгаа ч гэсэн найраа гэдэг зүйл салахгүй дагасаар байгаа. Начин болохын тулд 300 саяыг цаашлаад 500 саяыг төлсөн л гэнэ. Дөрвийн даваанд унаж өгөөд 100 саяыг авлаа гэх. Манай бөхчүүд яасан ч их мөнгөтэй байдаг юм. Начин болох нь ямар ч их үнэтэй юм. Гэхдээ энэ бүх яриаг бөхчүүд бүгд л шахуу үгүйсгэдэг. Зарим нэг нь нутгийнхаа сайн барилдах бөх, шавьдаа боломж олгоод, даваа өгөхийг найраа гэхгүй. Ихэнхдээ ингэж ярьж, найраа байхгүй гэж үгүйсгэдэг нь үнэн. Начин болсон бөхөөс найрааны тухай асуухаар үнэн хүчээрээ болсон гээд л дайрна. Тэгвэл цолны найраа байдаг гэдгийг батлах бөхчүүд ч байгаа. Өдгөө УИХ-ын гишүүн, дархан аварга А.Сүхбат энэ найрааны асуудлыг олон жил ярьж ирсэн. Гэтэл өнөөдөр үүнийг шалгах хуулийн субект нэгээхэн ч алга. 4-н жилийн өмнө Хүмүүсийн хардалт, дам яриа биш бүр Монгол бөхийн холбооны тэргүүн Р.Нямдорж өөрөө батлан ярьж байсан. Ард түмний яриад байгаачлан цолны найрааны асуудал байхыг үгүйсгэхгүй. Харин долоогийн даваанаас дээш найрааны асуудал байхгүй гэж хэлэх байна" гэж ярьж байсан.

Тэгэхээр тухайн үед буюу 2013 онд долоогийн даваанд хүртэл найраа байгаа гэдгийг мань хүн өөрөө баталж байсан гэсэн үг. Начин цолны найраа гээч 200-300 сая болчихсон гэгдэж байсан тухайн үед 70 сая төгрөг заан цолны төлөө амлах нь энүүхэнд хэрэг. Х.Мөнхбаатар арслан тухайн үедээ үнэнчээр барилдаж яваа бөх учир зөвшөөрөөгүй гэж өөрөө баталж байсан юм.

Энгийн иргэд, наадамчин олон түмэн үнэн хүч, авхаалж самбаа, уран мэхийг уралдуулан барилдаж байгаа бөхчүүдийг биш, мэргэжлийн жүжигчнээс дутахааргүй ур чадвартай жүжиглэж байгаа жүжигчин-бөхчүүдийг үздэг болжээ. Бөхчүүдийн цолны найраа, мөнгө авилгын хэргийг АТГ-аас компанит ажил болгон нягтлан шалгаж, буруутай этгээдүүдийг бөх, аварга, албан тушаалтан хэн ч байлаа ялгалгүй хариуцлага хүлээлгэх цаг нь хэдийнээ болчихсон . Хэдхэн баримтаас харахад л монгол бөхөд найраа гэдэг асуудал идээ бээрийг нь шахах цаг нь хэзээний ирсэн. Бид монгол бөхөө дээдлэн байж найрааны начны цолны мялаалгыг хийсээр олон жилийн нүүр үзлээ. Хэний үед энэ асуудал цэгцэрч монгол бөхийн торгон ногоон дэвжээнээ найраа гэдэг ойлголт байхгүй болох вэ?