​ӨМНӨХ АЛДААГАА ЗАСАХААС ҮНДСЭН ХУУЛИЙН ӨӨРЧЛӨЛТ ЭХЛЭХ ЁСТОЙ ГЭЛЭЭ

Үндсэн хуулийн өөрчлөлтийн талаар хүн бүр л өөр өөрийн байр суурийг илэрхийлж буй. Ерөнхийдөө ултөрчид, судлаачид үндсэн хуульд өөрчлөлт оруулах шаардлага байгаа боловч, одоогийн эрх баригчид өөрчлөх боломжгүй гэх байр суурийг ихэвчлэн илэрхийлж байгаа юм. УИХ-ын гишүүн Л.Болд үндсэн хуульд ямар өөрчлөлт оруулах ёстой талаар ийнхүү ярьжээ. Тэрбээр "Өөрчилж болно. Үүний тулд өмнөх алдаагаа засахаас эхлэх ёстой. Долоон өөрчлөлт бол нэг намын парламентаас гаргасан нэг хүнд үйлчлэх зориулалттай Монголын улс төрийн тогтолцоог маш буруу замаар явуулсан өөрчлөлт болсон. Үүнийгээ эхлээд хууль ёсных нь голдрилд оруулаад Үндсэн хуулиа анх бий болсон Үндсэн хуулиар нь буцааж сэргээх хэрэгтэй. Дордуулсан долоон өөрчлөлтөөс болж төрийг хямраасан олон асуудал бий болсон. Давхар дээл, Их хурлын гишүүдэд хариуцлага тооцох, парламентад ажиллах чадамж гээд маш олон зүйл бий. Ардчиллын суурь зарчмууд долоон өөрчлөлтөөр хөндөгдсөн.

Эхлээд энэ бүгдээ өөрчлөх хэрэгтэй. Үүний дараа нийт ард түмнээрээ Үндсэн хуульд оруулах үндсэн том өөрчлөлтийн саналуудаа нэгтгэж хэлэлцүүлэх ёстой. Дээрээс нь шаардлагатай бүхий л судалгаа дүгнэлтүүдийг гаргаж байгаад парламентын бүх намууд оролцсон төслийг бэлтгэх хэрэгтэй. Үүнийг ирэх УИХ-ын сонгуулиар батлах нь зүйтэй. Үндсэн хуулийн өөрчлөлт нь УИХ-ын сонгуулийн том сэдэв болох ёстой. 2020 оны сонгуулиар гурван жил бэлтгэсэн төслөө нийт ард түмнээр хэлэлцүүлж шинэ Их хурал ард түмнээс мандат авч орж ирээд батлах эхний асуудал бол Үндсэн хуулийн өөрчлөлт байх юм.

Би өөрчлөх гэдэг үгэнд дургүй. Үндсэн хуулийн нэмэлтийн асуудал байх ёстой. Үндсэн хууль бол маш сайн хууль. Гагцхүү дандаа буруу тайлбарладаг. Үндсэн хуулиа буруу ойлгосон уу эсвэл зориуд мушгин гуйвуулсан дагалдах хуулиуд гаргасан. Тиймэрхүү салаа утга мөчир гарахгүй байх нөхцөлийг өнөөдөр Үндсэн хуульд суулгаж өгөх хэрэгтэй. Өөрөөр хэлбэл, Үндсэн хуулийн одоо байгаа харилцааг эвдэх биш тодруулах шаардлагатай харилцаануудаа нэмэлт маягаар хийх хэрэгтэй. Ингэх юм бол зүйд нийцсэн Үндсэн хууль гарна. Үг солих маягаар нэр томьёо өөрчлөх биш гол өөрчлөлтөө ард түмнээр хэлэлцүүлэх хэрэгтэй"хэмээн ярьжээ.

Б.Ирээдүй