Монгол цэргийн өдөр өнөөдөр тохиож байна

Орчин цагийн зэвсэгт хүчин үүсэн байгуулагдсаны 105 жилийн ой, Монгол цэргийн өдөр өнөөдөр тохиож байна. Энэхүү өдөр нь 1921 оны Ардын хувьсгалын ялалт, шинэ үеийн зэвсэгт хүчин байгуулагдсан түүхэн үйл явдалтай салшгүй холбоотой билээ.

1921 оны гуравдугаар сарын 18-ны өдөр жанжин Дамдины Сүхбаатарын байгуулан удирдсан Ардын цэрэг Хиагт хотыг чөлөөлсөн түүхэн өдөр юм. 1921 оны гуравдугаар сарын 1-нд Монгол Ардын намыг байгуулж, 6-нд МАН-ын Төв хороо, Цэргийн штабын хамтарсан хурлаар Хиагт хотын чөлөөлөх шийдвэр гарсан байна. Гуравдугаар сарын 14-нд Д.Сүхбаатар нийслэл хүрээн дэх Ардын түр Засгийн газарт илтгэсэн байна. Ийнхүү Хятадын гамин цэргийн удирдлагад Хиагт хотыг байлдаангүйгээр өгөхийг шаардахад хариу өгөөгүй байна. Улмаар жанжин Д.Сүхбаатар, дэд жанжин Л.Сумьяа нараар удирдуулсан цэргүүд гуравдугаар сарын 17-ны орой Алтанбулагаас хөдөлж Хиагт хотыг довтолж, 18-ны өглөө Ардын журамт цэргүүд Хиагт хотод оржээ.  

Хожим Цэргийн явдлын яамны сайд Маршал Х.Чойбалсан Монгол Ардын хувьсгалт цэргийн ойн баярын өдрийн тухай тогтоол гаргах хүсэлт тавьсны дагуу БНМАУ-ын Бага хурлын тэргүүлэгчдийн 1946 оны тавдугаар сарын 28-ны өдөр хуралдсан 32 дугаар хурлаар Монгол Ардын хувьсгалт цэргийн баярын өдрийг тэмдэглэх тухай хэлэлцэж Монгол Ардын журамт цэрэг Хиагт хотыг чөлөөлж анхны ялалтаа байгуулсан гуравдугаар сарын 18-ны өдрийг “Хувьсгалт цэргийн баярын өдөр” болгон жил бүр улс нийтээр ёслон тэмдэглэх тогтоол гаргаж, энэ өдрийг цэргийн алба хаагчдын амралтын өдөр болгох болжээ.

Өдгөө 2003 оны арванхоёрдугаар сарын 18-нд УИХ-аас батлан гаргасан Нийтээр тэмдэглэх баярын болон тэмдэглэлт өдрүүдийн тухай хуулиар гуравдугаар сарын 18-ныг “Зэвсэгт хүчний өдөр” хэмээн тэмдэглэх болсон байна. Гэвч энэхүү өдрийг зөвхөн батлан хамгаалах салбарын хэмжээнд тэмдэглэдэг нь зарим талаар учир дутагдалтай юм гэж үзэж батлан хамгаалах үйл хэрэгт хувь нэмрээ оруулж буй, оруулах, тангараг өргөж цэрэгт алба хаасан, хаах бүх нийтийн баяр болгох үүднээс 2011 онд “Нийтээр тэмдэглэх баярын болон тэмдэглэлт өдрүүдийн тухай хууль”-ийн 5.1.2-ын “Зэвсэгт хүчний өдөр” гэснийг “Монгол цэргийн өдөр” болгон нэмэлт өөрчлөлт оруулжээ.

Энэ түүхт өдөр эх орныхоо төлөө зүтгэж буй нийт цэргийн алба хаагчид, ахмад дайчид, тэдний гэр бүлд гүн талархал илэрхийлэх, хүндэтгэх өдөр юм.