Морин хуурын чуулгыг оркестр болгосон сайд

Хуучин нийгмийн үед бусдын хөгжмөөр, хэн нэгний “школ”-ыг зээлж дэлхийн тайзнаа гарч байсан монголчууд сүүлийн жилүүдэд дэлхийн урлагийн тайзнаа Монгол гэх ондоошлоороо гялалзаж байна. Ингэж  гялалзаж яваа нь ерөөсөө л язгуурынхаа үнэт зүйлийг орчин үеийн хэлээр илэрхийлснийх.  Үүний тод жишээ нь морин хуурын чуулгыг найрал болгон өргөжүүлж, Үндэсний урлагийн их театртай болсон явдал юм. Дэлхийд хоёрхон утастай хөгжмөөр бүрдсэн найрал хөгжим байж болдгийг Монгол  улс жинхэнэ утгаар нь харуулж байна. Том симфони найрал шиг олон зуун хөгжмийн зэмсэггүйгээр, цахим эффектгүйгээр, язгуур дуугаралтаараа том орон зайг дүүргэж чадна гэдгийг Морин хуур их найрал баталчихлаа.

Өнөөдөр Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн гадаад айлчлалыг Морин хуур найрал хөгжимгүйгээр төсөөлөх аргагүй болчихсон. Энэ бол зүгээр нэг ёслолын дагалдах хөтөлбөр биш. Энэ бол Монголын төр өөрийгөө яаж илэрхийлж байгаагийн хэл. Энэ өөрчлөлт санамсаргүй бодоод олчихсон зүйл ч биш. Соёлын сайд асан Ч.Номингийн үед Морин хуурын чуулгад бодит, системтэй хөрөнгө оруулалт хийж, бодлогоор дэмжсэн гавьяа. 2008 оны хар долдугаар сарын 1-нд үнэлж баршгүй хөгжмийн зэмсгүүдээ шатгаалгаснаас хойш төдийлөн хөрөнгө оруулалт хийгээгүй чуулгын хөгжмийн зэмсгийг бүрэн шинэчилж, тайзны хувцсыг олон ээлжтэй болгож, найрал хөгжмийг өргөтгөн их найрал болгосон явдал түүний  гавъяа гэдгийг салбарынхан нь хүлээн зөвшөөрдөг.

 Соёлын сайд асан Ч.Номин 2023 оны 11 дүгээр сард “Морин хуурыг дэлхийн сонгодог хөгжим болгоно” гэж  онцолж байсан бол дараа жил нь Засгийн газар Ерөнхийлөгчийн зарлигын дагуу морин хуурын чуулгыг найрал хөгжим болгох тогтоол баталж байсан юм. Өмнө нь морин хуурын чуулгынхан маань хөрөнгө, мөнгөний гачигдлаас болоод дэлхийн том тайзан дээр хөг дутуу, орон зайгаа гүйцээж чаддаггүй байсан бол одоо дэлхийн аль ч театрын акустикт нүүр бардам сонсогдох хэмжээнд хүрчихсэн. Японы NHK-гийн тайз, Австралийн Сиднейн Дуурийн театр, ЮНЕСКО, НҮБ-ын индрүүд дээр морин хуур эгшиглэсэн нь хөгжимчдын чадвараас гадна тэдний амин сүнс болсон хөгжмийн зэмсэгт хөрөнгө оруулалт хийснийх. Ахин онцлоход морин хуурын чуулга их найрал болсноороо л Азийн Монголын “тэсрэхэд бэлэн” өвийг дэлхийн стандартын тайзнаа хүчтэй гаргаж чадсан юм.

 Барууны хөгжмийн ертөнц техник, дуугаралтын оргилдоо хүрчихээд аажмаар хоосорч байна. Яг энэ үед Монголын хөөмий, морин хуур, уртын дуу дэлхийн анхааралд орж байна. “The Hu” хамтлаг рок урлаг сульдаж буй үед монгол хөөмий, язгуур урлагийг дэлхийд мэдрүүлсэн бол Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүхийн зарлиг, Соёлын сайд асан Ч.Номингийн санаачлага, Л.Оюун-Эрдэнийн Засгийн газрын тогтоол морин хуур гэж хоёрхон чавхдаст хөгжмөө ОРКЕСТР  болгосноор морин хуур маань  Японы NHK-гийн тайз, Австралийн Сиднейн Дуурийн театр, ЮНЕСКО, НҮБ-ын индрүүд дээр хөг бүтэн эгшиглэсэн юм.

ЭХ СУРВАЛЖ: Өдрийн сонин. “Морин хуурын чуулгыг оркестр болгосон сайд” нийтлэлээс