Хориглохоос илүүтэй хорыг багасгах нь чухал

-Тамхины хяналтын хууль нь хүмүүст тамхинаас гарах эсхүл тамхины хорыг багасгах талаар тус дэм болох бодитой арга хэрэгслийг санал болгохын оронд шийтгэх, хориглох аргыг хэтэрхий их чухалчилж байна гэж үздэг-

Нийгмийн эрүүл мэнд, ил тод байдал, шинэчлэл зэрэг асуудал дээр төвлөрч буй www.khorbaga.mn/petition өргөх бичиг нь Монголд тамхины хяналтыг хэрхэн зохицуулах талаар өөрчлөлт авчирч, илүү ухаалаг, шинжлэх ухааны үндэстэй бодлого гаргах замаар хүн амын ирээдүйг хамгаалах зорилготой юм.

Энэ бол ердийн байдаг л нэг өргөх бичиг биш нийгмийн эрүүл мэндийг чухалчилсан зоримог шинэтгэлийг дэмжих зорилготой иргэний нийгмийн стратегийн арга хэрэгсэл юм. Монголд тамхинаас үүдэлтэй өвчлөлийн түвшин, ялангуяа, залуучууд, орлого багатай иргэдийн дунд нэмэгдэж байгаа өнөө үед дээрх санаачлага нь олон нийтийн санааг зовоосон асуудалд иргэдийн дуу хоолойг нэгтгэж байна.

Монгол Улс тамхины хэрэглээнээс үүдэн нийгмийн эрүүл мэндэд учирч буй дарамтын эсрэг удаан хугацаанд тэмцэж ирсэн.

Дэлхийн Эрүүл Мэндийн Байгууллагын тооцоолсноор Монголд насанд хүрсэн бараг дөрвөн хүний нэг нь тамхи татаж байна. Мөн тамхинаас үүдэлтэй өвчин айл өрхөд санхүүгийн болон сэтгэл санааны ихээхэн дарамт учруулахын зэрэгцээ эрүүлийг хамгаалах тогтолцоонд нэмэлт ачаалал үүсгэдэг

Төр засгаас өнгөрсөн жилүүдэд төрөл бүрийн хориглолт, хязгаарлалт, тухайлбал, сурталчилгааг хориглох, олон нийтийн газар тамхи татахыг хязгаарлах зэргээр арга хэмжээ авч ирсэн.

Гэвч одоогийн бодлогын талаар хүмүүс нэлээд шүүмжлэлтэй хандах болсон ба энэ бодлого нь хүмүүст тамхинаас гарах эсхүл тамхины хорыг багасгах талаар тус дэм болох бодитой арга хэрэгслийг санал болгохын оронд шийтгэх, хориглох аргыг хэтэрхий их чухалчилж байна гэж үздэг. Хязгаарлах арга барилыг хэт их баримталсны уршгаар санаанд оромгүй үр дагавар үүсдэг. Тухайлбал, хар зах бий болж, хүмүүсийн эрүүл мэндийн байгууллагад итгэх итгэл сулрах зэрэг эрсдэлтэй хэмээн нийгмийн эрүүл мэндийн мэргэжилтнүүд анхааруулж байна.

Khorbaga.mn веб сайтад байршуулсан өргөх бичигт Монголын өнөөгийн бодлогын гол сул талуудыг гаргаж тавьсан байна. Үүнд:

-Тамхины хорыг багасгах хувилбарыг авч үздэггүй. Тамхичин хүнд зүгээр л тамхинаас гарах хэрэгтэй гэж хэлэхээс цаашгүй. Арай хор аюул багатай никотиныг орлуулах эмчилгээ, зохицуулалт бүхий хор багасгах бүтээгдэхүүн зэрэг хувилбарыг олж авах боломж хаалттай байна.

-Шийтгэн цээрлүүлэх бодлого: Торгох, баривчлах, ад шоо үзэх зэрэг нь хүн амын эмзэг хэсэгт хэт хатуудсан арга хэмжээ бөгөөд тамхинд донтох өвчний уг шалтгааныг арилгах чиглэлд анхаардаггүй.

-Ил тод бус бодлого боловсруулах процесс: Хүн амыг тэдний эрүүл мэндийг хөндсөн аливаа шийдвэр гаргах үйл явцад оролцуулахгүй орхих явдал элбэг байна. Шинэтгэлийг хэрэгжүүлэхдээ олон нийттэй зөвлөлдөж, нотлох баримтыг судалж үздэггүй, хаалттай хаалганы цаана болж өнгөрдөг.

Khorbaga.mn веб сайт эдгээр алдаа дутагдлыг зөвхөн шүүмжлээд зогсохгүй цаашид хэрхэх талаар бүтээлч санаачлага дэвшүүлж байгаа юм.

Өргөх бичгийн гол цөм нь орчин үеийн хүн төвтэй бодлого юм. Энэхүү кампанит ажлын хүрээнд хууль тогтоогчдод хандан хориглолтоос урьдчилан сэргийлэх аргад шилжих, мөн боловсрол, аюул багатай хувилбарыг нээлттэй болгох, өвчтөн дээр төвлөрсөн эмчилгээг онцгой чухал гэж үздэг олон улсын шилдэг туршлагаас суралцахыг шаардаж байгаа юм.

Аливаа бодлогын өөрчлөлт нь зөвхөн юуг хориглох вэ гэдэг тухай биш. Харин оронд нь юу санал болгох вэ гэдгийг бодох ёстой. Тамхи татдаг бөгөөд тамхинаас гарахыг хүсч байгаа хүмүүст асар их бэрхшээл тулгарч байдаг. Ямар нэг дэмжлэг байхгүй, муу нэртэй, практикийн шинжтэй хэдхэн аргаас өөр зүйл тэдэнд байхгүй.

Өргөх бичигт хүмүүсийг байгаагаар нь хүлээн авч тэдэнд туслах зорилготой хор багасгах стратегийг нэвтрүүлэх ёстой гэсэн санааг дэвшүүлсэн

Их Британи, Шинэ Зеланд зэрэг улсад эрүүгийн хариуцлага ярихгүйгээр хор багасгах стратеги хэрэгжүүлснээр тамхидалтын түвшинг дорвитой бууруулсан туршлагаас санаа авч дээрх өргөх бичгийг боловсруулсан юм.

Khorbaga.mn нь мөн Монголын эрүүлийг хамгаалах тогтолцоонд оршиж буй бүр ноцтой асуудлыг гаргаж тавьсан. Бодлого боловсруулах үйл явц ил тод бус, хариуцлага хүлээх тухай ойлголт байхгүй байна. Олон сая хүнд нөлөөлөх хэмжээний эрүүл мэндийн бодлогыг хаагдмал орчинд олон нийтийн дунд хэлэлцүүлэг хийхгүйгээр боловсруулж байна. Ингэснээс болж үл итгэх байдал үүсдэг. Ялангуяа бодлогын хэрэгжилт амласан үр дүндээ хүрч чадахгүй тохиолдолд энэ асуудал бүр хурцаар тавигдана.

Өргөх бичгийн талаар зохион байгуулалтыг хариуцаж буй нэг оролцогчийн тайлбарласан нь “Бид зөвхөн шинэ бодлого гаргахыг шаардаагүй. Бид иргэд болон биднийг удирдаж байгаа хүмүүсийн хоорондын харилцаанд шинэлэг өөрчлөлт гаргахыг шаардаж байгаа юм” гэжээ.

Монголчуудын ихэнх нь тамхины хорыг багасгах гэж юу болохыг мэдэхгүй байна. Тамхины хорыг багасгах гэдэг нь тамхичин хүнийг шууд тамхинаас гар гэж шаардахын оронд тамхины хэрэглээнээс үүдэж буй сөрөг үр дагаврыг бууруулахад чиглэсэн нийгмийн эрүүл мэндийн стратеги

 юм. Тамхичин хүмүүс ялангуяа эмзэг бүлгийн тамхи татдаг хүмүүс хэрэв тамхинаас бүрмөсөн гарч чадахгүй эсхүл бэлэн бус байгаа тохиолдолд тэдэнд аюул багатай хувилбар хэрэгтэй гэдгийг хүлээн зөвшөөрдөг.

Өргөх бичгийг нийтэд анх танилцуулснаас хойш 10 мянга гаруй иргэн гарын үсгээ зурсан бөгөөд тэдний дунд нийгмийн эрүүл мэндийн мэргэжилтнүүд, эцэг эхчүүд, боловсролын байгууллагын ажилтнууд, өмнө нь тамхи татаж байсан хүмүүс ч байна.

Өргөх бичгийн дэвшүүлж байгаа санааг нийгмийн сүлжээнд эрчимтэй сонирхож, тал бүрээс нь хэлэлцэж байна. Монголд донтох өвчин, хариуцлага, өвчнийг эдгээх зэрэг асуудлаар арай өөрөөр сэтгэж байна.

Дэмжиж байгаа олон хүн энэхүү кампанит ажлыг зөвхөн эрүүл мэндийн санаачлага төдий бус иргэд хүчтэй гэдгийг харуулж буй илэрхийлэл гэж үзэж байна.

Khorbaga.mn веб сайтад байрлуулсан өргөх бичиг бол баримт бичиг төдий биш харин хүмүүсийн санаа бодлын бодит тусгал юм.

Та эцэг эхийн хувиар, эсхүл бодлого тодорхойлогч, багш, өмнө нь тамхи татдаг байсан эсэхээс үл хамааран таны дуу хоолой илүү ухаалаг, илүү эрүүл чийрэг Монголыг бүтээхэд чухал үүрэгтэй. Аливаа өөрчлөлт бидний шахалт, шаардлагын үр дүнд л ирнэ. Одоо л шахаж, шаардах цаг нь юм.