Ч.Лодойсамбуу иргэний хувиар сэтгүүлч Н.Өнөрцэцэгийн шүүх хуралд ажиглагчаар оролцох хүсэлт гаргалаа

Сэтгүүлч Н.Өнөрцэцэгийн Давж заалдах шатны шүүх хурал ирэх Пүрэв гаригт буюу арваннэгдүгээр сарын 07-ны өдөр Нийслэлийн эрүүгийн хэргийн давж заалдах шатны шүүхэд болохоор товлогдсон. Үүнтэй холбогдуулан УИХ-ын гишүүн Ч.Лодойсамбуу өнөөдөр /2024.11.01/ Нийслэлийн Эрүүгийн хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн гадна мэдээлэл хийлээ. 

 Тэрбээр "Өнөрцэцэгийн Давж заалдах шатны шүүхийн тов өчигдөр гарлаа. НҮБ-ын Ерөнхий Ассамблейн 2013 оны 12 сарын 18-ны өдрийн 68/163 тоот тогтоолоор жил бүрийн арваннэгдүгээр сарын 2-ны өдрийг “Сэтгүүлчдийн эсрэг гэмт үйлдэл ял шийтгэлгүй үлдэж буйг таслан зогсоох олон улсын өдөр” болгохыг шийдвэрлэсэн билээ. Энэхүү тэмдэглэлт өдөр нь сэтгүүлчдийн үйл ажиллагаанд хөндлөнгөөс нөлөөлсөн, дарамталсан зэрэг ийм үйл гаргасан этгээдүүдэд хариуцлага тооцохыг шаардсан хөтөлбөр хүртэл гаргасан. Тухайлбал үүнд сэтгүүлчдийг эрүүдэн шүүх, сэтгэлзүйгээр нь дарамтлах, чөлөөтэй ажлаа хийх боломжийг нь хангахгүй байхыг эсэргүүцсэн байдаг. Маргааш энэхүү тэмдэглэлт өдөр тохионо. Үүний өмнөхөн буюу өчигдөр /2024.10.31/ сэтгүүлч Н.Өнөрцэцэгийн шүүх хурал товлогдлоо. 

Би өнөөдөр хоёр асуудлаар мэдээлэл хийж байна. 

Нэгдүгээрт, Миний бие иргэний хувиар Нийслэлийн Эрүүгийн хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн Тамгын газарт хүсэлт гаргаж байна. Хуульд тусгайлан зааснаас бусад тохиолдолд хэргийг ил таслан шийдвэрлэнэ мөн Шүүхийн тухай хуульд "Шүүхийн үйл ажиллагаа олон нийтэд нээлттэй, ил тод байна" гэснийг үндэслэж сэтгүүлч Н.Өнөрцэцэгт холбогдох Эрүүгийн хэргийн Давж заалдах шатны шүүх хуралд Чулуунбилэгийн Лодойсамбуу миний бие ажиглагчаар оролцох хүсэлт гаргаж байна.

 Н.Өнөрцэцэгийг сулла эсвэл шүүх Н.Өнөрцэцэгийг хэлмэгдүүлж байна гэдэг мэдэгдэл би хийгээгүй, хийх ч үгүй. Ажиглагчаар сууя, шаардлагатай бол нууцын баталгаанд гарын үсэг зураад шүүх хуралд ажиглагчаар оролцьё.  Өнөөдрийг хүртэл би шүүх засаглалыг хамгаалж ирсэн, шүүх засаглалынхаа итгэлцлийг алдах юм бол бүгдийг алдана гэдэг зарчмаар би өнөөг хүртэл хандаж ирсэн. Гэвч  одоогийн байдлаар шүүх засаглалд эргэлзэх сэтгэгдэл төрж байна. Яагаад гэвэл нууцад хамаарсан аливаа материалыг тэрхүү нуууцыг хадгалах үүрэгтэй этгээдүүд алдсан. Тэрийг олж авсан эсвэл хадгалсан, дамжуулсан гээд бүгд Эрүүгийн хариуцлага хүлээх ёстой. Гэтэл зөвхөн нэг хүн нь Эрүүгийн хариуцлага хүлээгээд шоронд байна. Энэ бүхнийг би орж үзье. Тиймдээ ч УИХ-ын гишүүний хувиар бус Монгол Улсын иргэний хувиар шүүх хуралд ажиглагчаар оролцмоор байна. 

Олон нийтийн нэг хэсэг нь Н.Өнөрцэцэгийг шүүмжилдэг. Гэхдээ "Арай дэндлээ" гэдэг байдлаар Монгол Улс асуудалд хандаад, эрүү үүсгээд хэрэгт тохоод явчихдаг болж байгаа юм биш биз дээ. 

Хоёрдугаарт, би Эрүүгийн хуулийн 13.14 дэх заалт буюу "Худал мэдээлэл тараах" гэсэн зүйл заалтыг  Эрүүгийн хуулиас хасах хуулийн төслийг бэлтгэж, Засгийн газрын саналыг авахаар хүргүүлсэн. Энэ заалт зөвхөн сэтгүүлчдэд бус олон нийт үзэл бодлоо чөлөөтэй илэрхийлэх Үндсэн хуулийн эрхийг шууд хаасан заалт болсон. Энэ заалтаас болж сэтгүүлчид цагдаагийн үүд сахихаас айж, шантарч байгаа. Би өмнө нь хэзээ ч ийм нам гүм намрыг үзэж байсангүй. Энэ заалт ажлаа хийж байгаа сэтгүүлчдийг нам гүм болгож байна. Сэтгүүлчид ажлаа хийснийхээ төлөө цагдаад дуудагддаг Эрүүгийн хуулийн 13.14 дэх заалтыг хасах ёстой. 2020 оноос хойш зөвхөн энэ хуулийн заалтаар 1000 гаруй хүн шийтгэгдсэн байна" гэлээ.