Л.БОЛД: ЭНЭ САЛБАР БҮХЭЛДЭЭ "ОФФШОР ЕРТӨНЦ" БОЛСОН

Дөрөвдэх засаглал хэмээн нэрлэгддэг хэвлэлийн салбар олон нийтийн өмнө хүлээсэн үүргээ биелүүлж чадахгүй, олон нийтийг төөрөгдүүлдэг хэрэгсэл болоод удлаа. Хэвлэл мэдээллийн салбарыг бизнес болгож харснаас, мэргэжлийн бус хүмүүсийн "арми" ихээр түрэн орж ирсэнээс үүдэж, салбарын нэр хүнд олон нийтийн дунд унах болсон гэж хэлэхэд хэтрүүлсэн болохгүй.

ХБНГУ-ын Конрад-Аденауэр сангийн Монгол дахь суурин төлөөлөгчийн газар, Удирдлагын академи хамтран Монголд ардчиллыг бэхжүүлэхэд дэмжлэг үзүүлэх зорилгоор жил бүр "Ардчиллын III чуулган"-ыг гурав дахь жилдээ "Чөлөөт, хараат бус хэвлэл мэдээллийн ардчилал дахь үнэ цэнэ" сэдвийн дор зохион байгуулагдаж байгаа билээ. Уг чуулга уулзалтан дээр УИХ-ын гишүүн Л.Болдын хэвлэл мэдээллийн салбартай холбоотой хэлсэн үг олны анхаарлыг татаад байна.

Туушин зочид буудлын Соёмбо танхимд энэ чуулган "Чөлөөт, хараат бус хэвлэл мэдээллийн ардчилал дахь үнэ цэнэ" сэдвийн дор болж байна. Нэрнээсээ эхлээд нэгийг бодогдуулмаар асуудал хэлэлцэж байгаа учир манай улстөрчдөөс гадна хэвлэл мэдээллийн салбарынхан өргөнөөр оролцов.

УИХ-ын гишүүн Л.Болд үг хэлэхдээ Монголын хэвлэл мэдээллийн салбар хамгийн харанхуй засаглал болсон гэв. Тэрбээр хэвлэл мэдээллийн салбарыг бүхэлдээ "оффшор" ертөнц болсон гэдгийгонцлоод, би өөрийн мэдлийн бүх хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээсээ татгалзаж байна гэдгээ энэ үеэр хэлсэн юм.

Тэрбээр "Манай улсад олон хэвлэл мэдээллийн хэрэгсэл байдгийн шалтгаан бол бид хаагдмал нийгмээс гарч ирсэн хүмүүс байсанд оршино. Тэдний үзэл бодлоо илэрхийлэх хүслийг нь буруутгах зүйл биш. Харин өнөөдөр үүнийг нэг талаас нь харахад бид эрх чөлөөтэй, мэргэжлийн сэтгүүлчдийн "армитай", чөлөөт хэвлэлтэй улс мэт, нөгөө талаасаа чөлөөт хэвлэлгүй улс болжээ. Өнөөдөр чөлөөт хэвлэлийн эрх чөлөөг хэвлэл мэдээллүүд зарж амьдарч байгаа нь нууц биш. Хэвлэл мэдээлэл ийм л хар зах зээл болчихоод байна. Хэвлэлийн эрх чөлөөнөөс урвачихаад байна. Үүнийг өөрчлөхгүйгээр, суурь эрх чөлөөгөө өөрчилж чадахгүй. Бидэнд гэрэлт ирээдүй алга. Мөн хэвлэл мэдээллийн байгууллагуудын ард дандаа нууц эзэд байна. Энэ салбар бүхэлдээ "оффшор ертөнц" болсон. Энэ байдлыг зогсоох ёстой. Үүнийг зогсоохын тулд би өөрөөсөө эхлэх гэж байна. Жишээ нь би улстөрд амьд байхын тулд бүх төрлийн хэвлэл мэдээллийн хэрэгсэлтэй. Тэгэхээр би "Politic.mn сайт, Өглөөний сонингоосоо татгалзлаа. Мөн хэд хэдэн радио, телевизийг худалдаж авах хэлэлцээр хийж байснаа бүгдийг нь зогсооно" гээд улмаар бусад улс төрчдийг хамаарал бүхий хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээсээ татгалзахыг уриаллаа.

Тиймээ, түүний хэлсэн үнэн. Улстөрчид, улстөрийн намуудаар хаягласан хэвлэл мэдээллийн хэрэгслүүд олширсон. Мөн хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээр мөнгө олж, хөлжиж, баяжиж, амьдралаа өөд татаж болдог юм байна гэх ойлголт газар авч, цахим мэдээллийн хэрэгсэл ихээр төрөн гарч, бие биенээсээ хуулах, бусдыг нэр хүндэд халдах, бусдыг давуу байдлаа ашиглан айлган сүрдүүлэх маяграар хаалтын гэрээ гэгчийг хийх замаар амь зогсоож байна. Мөн программист, менежерүүд цахим мэдээллийн хэрэгслийн удирдах түвшинд ажиллаж, үндсэн үүргээс нь гажуудуулж, мөнгө олохыг урьтал болгох болсон нь салбарын нэр хүндэд муугаар нөлөөлж буйг сэтгүүлчид хэвлэл мэдээллийн салбарт олон жил ажилласан ахмадууд бүгд ярьж байна. Одоо улстөрчид хүртэл энэ салбарт гараад байгаа гажуудлыг ийнхүү эхнээсээ ярьж, хүлээн зөвшөөрч эхлээд байна.

Монголын иргэд Үндсэн хуулиар баталгаажсан, эрх чөлөөт нийгэмд амьдарч, үнэн бодит мэдээллийг хүлээж авах нь хуулиар хамгаалагдсан ч, бодит мэдээлэл хүлээн авах нөхцөл нь боогдмол байна. Эрх чөлөөт нийгэмд иргэдийн үзэл бодол төлөвших, иргэд үзэл бодлоо чөлөөтэй илэрхийлэхболон захиргааны бүх төвшинд шийдвэр гаргахад оролцох, хяналт тавих, гаргасан шийдвэрийг олон нийтэд хүргэхэд дөрөвдэх засаглал гэгддэг чөлөөт, хараат бус хэвлэл мэдээллийн гүйцэтгэх үүрэг, үнэ цэнэ чухал гэдгийг хаана хаанаа ойлгох цаг иржээ.

Ц.Бат-Ирээдүй